Het Burger Weeshuis

20/01/2012

De fraaie gevelsteen met gedicht en de afbeelding waarop een regent een nieuw weeskind komt brengen. Midden en links de vader en moeder van het weeshuis. Zij dragen beiden een boezelaar (schort).

Rond 1572 werd het klooster Wateringen gesloopt en werd op die plek (nu Willem Eggertstraat) een weeshuis gebouwd voor burgerkinderen. Honderd jaar later kwam er een weeshuis voor arme kinderen op de plek van het voormalig Sint Ursulaklooster, nu Koemarkt. Het Burger Weeshuis werd ook gebruikt als gasthuis, een soort het ziekenhuis. In 1746 zijn de weeshuizen samengevoegd en ging het gasthuis naar aan de Gouw.

Het Armenweeshuis runde het gebouw aan de Weeshuisburgwal en het Burgerweeshuis was eigenaar. Die situatie is altijd zo gebleven. Een deel van de inkomsten kwam uit de marktgelden die later werden vervangen door subsidies van de gemeente. In 1789 is het pand opgeknapt en daaraan herinnert de mooie steen met tekst in de voorgevel. Tijdens de watersnood in 1916 diende het weeshuis als hospitaal en kwamen koningin Wilhelmina en later prins Hendrik er een kijkje nemen. In 1921 werden er de eerste lessen gegeven voor HBS-leerlingen en in 1955 vond de Landbouw Huishoudschool er onderdak. Kinderen die in de jaren ’50 in het weeshuis werden opgenomen, herinneren het zich nog als de dag van gisteren. Altijd gedragen kleding aan, weinig privacy en nooit eens dingen die andere kinderen wel hadden. Als er ’s winters op de gracht kon worden geschaatst, had iedereen schaatsen, behalve de weeshuiskinderen.

Vriendjes

Spelen in het weeshuis was er vaak niet bij. Men was niet zo gesteld op vriendjesbezoek en als die toch meekwamen, mochten ze alleen dammen of Mens-erger-je-niet spelen. Buiten spelen kon alleen in de grote tuin met een soort rolton. Dat ging natuurlijk snel vervelen en geholpen door vriendjes klommen sommige kinderen vaak over de muur en ‘ontsnapten’ ze via de Kaatjessteeg. Zo konden ze meedoen met voetballen op de Koemarkt en hokken ‘op scherp zetten’ op de varkensmarkt, zodat tijdens het uitladen de hekken omvielen en de varkens in verkeerde hokken terechtkwamen. Er zat wel een risico aan, want er werd streng gestraft. Als bijvoorbeeld het ‘zondagsdubbeltje’ voor de voetbalwedstrijd van Purmersteijn bij buurman Greuter was versnoept, zette weeshuisvader Koning een bord vol harde zuurtjes op tafel. ,,Je wilde toch zo graag snoepen, eten dan!’’ Ze waren ook nooit echt samen met iedereen, behalve met Kerstmis. Dan stond er altijd een boom met echte kaarsjes en een paar stokken met een natte spons voor noodgevallen.

Vakantie

Met de komst van vader en moeder Nooteboom veranderde er veel en gingen de kinderen zelfs op vakantie naar de Veluwe. In 1956 werd het weeshuis verbouwd en een jaar later begon men ernaast, op de plek van de vroegere varkenswaag, met de bouw van jeugdgebouw De Ark. In 1961 waren er grote problemen met de oude kachels in het weeshuis en kwam de veiligheid van de bewoners ernstig in gevaar. Er kwam centrale verwarming en vrijwel meteen daarna werd er weer verbouwd. Bij de oplevering was ook een oud-bewoonster, de beroemde zangeres Anna Kappel, aanwezig. In 1966 veranderde het weeshuis in jeugdopvangcentrum De Burcht en daarna werd het gebouw betrokken door de Rabobank. In 2000 kocht de gemeente het pand waarna het werd omgebouwd tot (duur) restaurant. Na ruim 400 jaar van grote betekenis te zijn geweest voor de stad is er nu, na lange tijd van leegstand, een kantoor in gevestigd. Een groot deel van het misschien wel oudste en mooiste pand van Purmerend is helaas gesloopt. De mooie muurschilderingen in de regentenkamer  en de oude schoorstenen, gemetseld met ronde stenen, herinneren nog aan vroeger tijden.

Piet Jonker

Share on FacebookTweet about this on TwitterEmail this to someone

8 comments

  1. Cor Bernhart schreef:

    Volgens mij nooit restaurant geweest…

    1. Joan schreef:

      Is wel restaurant geweest Cor daarbij heb ik r gewoond v.a 1963 tot 1973 en alleen de regentenkamer en voorkant is gebleven de rest weggesloopt net zoalsde dubbele buurt

      1. Iris Burtner schreef:

        Ik heb daar gewoond vanaf ’66 tot ’70 samen met mijn broertje.
        Die jaren hebben flinke impact gehad op mijn leven.
        Mijn naam is Iris. Ik had een dikke vriendschap met een jongen ( met kerstmis toneelstuk opgevoerd ik was Maria en hij Jozef)
        Misschien kent iemand mij ?
        Ik zou graag contact willen met mensen die in dezelfde periode daar ook woonde of werkte?

        1. Cees Haster schreef:

          Ik heb daar ook nog enige jaren gewerkt omstreeks die tijd. Ik kwam in dienst en daarna werd vader Nootenboom ziek en kreeg ik veel te doen. Ik herinner me nog de vakanties naar Diever en vooral Piet Hoek die al jaren in het tehuis woonde. Iris ik kan jou niet herinneren.

      2. Piet Jonker schreef:

        Beste Iris, Ik plaats je oproep op facebook, en wie weet.

        1. René schreef:

          Hoi Iris,

          Hoe is met jou?

          René B. te Z

  2. Piet Jonker schreef:

    Beste Cor Bernhart,

    Er heeft wel degelijk een restaurant in het pand gezeten.

    Gemeente Purmerend heeft het pand aan de Willem Eggertstraat 7 destijds gekocht om het monumentale karakter ervan te behouden voor de toekomst. De gemeente wilde, na het vertrek van de Rabobank, niet dat er een grote commerciële instelling in zou komen waar zij geen grip op hadden. Nadat het pand een tijdje had leeggestaan vestigde zich Restaurant Het Burger Wees Huys in het pand. Het kreeg al snel de bijnaam McDagobert vanwege de hoge prijzen. Het restaurant liep niet en sloot de deuren. Ook een Franse delicatessenzaak die het daarna probeerde ging slecht en uiteindelijk kwam het pand weer leeg te staan. De gemeente gebruikte het voor onder andere trouwerijen. Nu is het pand weer verhuurt, maar aan de linkerzijde is de voor het restaurant gebouwde keuken nog zichtbaar.

  3. Iris Burtner schreef:

    Beste Piet Jonker,

    Ik was erg verrast door de email maar het ongelofelijke gebeurde……. ik ben de mail kwijtgeraakt!!
    Zou je zo vriendelijk willen zijn om de mail alsnog een keer te sturen!?

    Vriendelijke groet Iris Burtner

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *